PRZEMIANY ALKOHOLU W ORGANIZMIE LUDZKIM

Spalanie alkoholu w organizmie odbywa się w zasadzie z jednostajną szybkością, która wynosi ok. 6—10 gramów czystego alkoholu na godzinę. Ponadto alkohol ulega w całości spaleniu i wydaleniu, nie może być przekształcony w związki chemiczne, które mogłyby być w ustroju zmagazynowane. Te właściwości alkoholu powodują, że nie może on być pokarmem, gdyż nie może być magazynowany dla wykorzystania jego zasobów energetycznych w chwili, gdy organizm tych zasobów potrzebuje. Nie ma więc alkohol własności odżywczych pomimo, iż reakcja jego spalania dostarcza organizmowi z każdego grama spalonego alkoholu ponad 7 kalorii. Pomimo tej wysokiej wartości cieplnej alkoholu, wypicie trunku powoduje nadmierną utratę ciepła przez organizm, ponieważ alkohol rozszerza naczynia krwionośne skóry (stąd uczucie gorąca po wypiciu), zwiększa przez to powierzchnię kontaktu ciepłej krwi z chłodniejszym powietrzem i w efekcie przyspiesza oddawanie ciepła przez organizm do atmosfery. Bilans cieplny organizmu staje się ujemny.

Od stopnia stężenia alkoholu we krwi zależy zarówno stopień uszkodzenia tkanek, jak i nasilenie zewnętrznych objawów upicia. Stężenie to zależy w każdym momencie od względnej przewagi bądź równowagi pomiędzy procesem wchłaniania a procesem usuwania alkoholu z organizmu. Im szybszy proces wchłaniania i wolniejszy — usuwania, tym szybciej rośnie stężenie alkoholu we krwi i odwrotnie — gdy proces usuwania (spalania i wydalania — łącznie) uzyskuje przewagę nad procesem wchłaniania — stężenie maleje. Przeciętnie najwyższe stężenie osiąga alkohol we krwi po upływie 40—80 minut od chwili zakończenia picia; czas ten jednak może — w zależności od wielu czynników — wydłużać się nawet do 180 min., lub też ulec niewielkiemu skróceniu. Przeciętnie występujące zmiany stężenia alkoholu we krwi w miarę upływu czasu ilustruje załączona krzywa.

zmiany stężenia alkoholu we krwi w miarę upływu czasu
zmiany stężenia alkoholu we krwi w miarę upływu czasu

Ponieważ jednak alkohol gromadzi się w tkance mózgowej w stopniu większym, niżby to wynikało z ogólnych praw dyfuzji cieczy, przeto nawet w chwili, gdy alkohol zniknie już całkowicie z krwi — można jeszcze stwierdzić jego obecność w mózgu lub w płynie mózgowo-rdzeniowym. Stężenie alkoholu w płynach ustrojowych (krwi, moczu, płynie mózgowo-rdzeniowym) oznacza się w promilach (1‰ — 1:1000).

Należy jeszcze wspomnieć o zagadnieniu tzw. „stopnia osobniczej tolerancji na alkohol”. Wiadomo, że przy wypiciu takiej samej ilości trunku objawy upicia u różnych osób będą rozmaicie nasilone: u niektórych mała dawka wywołuje silne, burzliwe objawy, inni zaś dobrze znoszą (tolerują) nawet większe ilości napoju, bez widocznych dla otoczenia objawów upicia (zresztą ci, którzy odznaczają się ,,mocną głową” bardziej są narażeni na po padnięcie w alkoholizm, ponieważ niektórzy piją często i wiele w przeświadczeniu, że alkohol im nie szkodzi). Stopień osobniczej tolerancji zależy od typ u budowy fizycznej i od właściwości psychicznych człowieka, lecz może się zmieniać, i to w dość szerokich granicach, pod wpływem takich czynników jak np. aktualny stan odżywienia, zmęczenie, niewyspanie, zziębnięcie lub przegrzanie, chwilowe niedyspozycje itd. Przystępując do picia, nigdy nie można więc przewidzieć swojej reakcji na alkohol, stopnia nasilenia objawów zatrucia, swojego zachowania ani postępowania w stanie nietrzeźwości.